Voorwoord

In april 2022 heeft het college zijn akkoord “Samen verschil maken” gepresenteerd. In het akkoord heeft het college zijn ambities verwoord voor de periode 2022-2026. Het college houdt koers op het ingezette beleid en de grote opgaven van morgen, zoals woningbouw, leefbaarheid, duurzaamheid, jeugdzorg en werkgelegenheid. We weten dat deze opgaven alleen door goed samen te werken in de regio kunnen worden aangepakt. We willen er zijn voor onze inwoners en werken aan de betrokkenheid. Dit alles doen we in balans met onze financiële mogelijkheden.

Landelijke ontwikkeling

Deze balans staat fors onder druk door landelijke ontwikkelingen. De bezuinigingen op het gemeentefonds leiden tot dreigende structurele tekorten bij bijna alle gemeenten en dit beeld zien we ook bij de gemeente Wijchen. De herstructurering van het gemeentefonds leidt tot een enorme financiële krimp. Ook is de hoge inflatie van de afgelopen jaren onvoldoende gecompenseerd in het gemeentefonds. Op dit moment is de problematiek van het financiële ravijnjaar (vanaf 2026) niet opgelost en bieden de voornemens van het nieuwe kabinet vooralsnog geen zicht op een oplossing.

Onze financiële positie in 2025

In het voorjaar voorzagen we bij de Perspectiefnota een structureel tekort vanaf 2026, met een uitdaging om een sluitende begroting 2025 aan te bieden. Het benoemde risico op de kosten van jeugdzorg is concreet geworden en de septembercirculaire biedt onvoldoende compensatie in de hoogte van de algemene uitkering. Hierdoor verwachten we voor 2025 al een tekort.

Als gevolg van behoedzaam financieel meerjarenbeleid zijn onze financiële reserves toereikend om de tekorten voor 2025 af te dekken. Om de greep uit de reserves te minimaliseren, heeft het college naar het relatief ’laaghangend fruit’ van de oplossingsrichtingen uit de Perspectiefnota gekeken. Omdat we van het rijk voldoende middelen ontvangen voor onze ambities op duurzaamheid, kunnen we lokaal geld dat hiervoor bestemd was deels vrij laten vallen. Daarnaast anticiperen we op een structurele teruggave uit het BTW compensatiefonds. Het college vindt het belangrijk om het voorzieningenniveau op peil te houden. Daarom stelt het college een OZB-stijging voor. De extra stijging van 9% (naast de reguliere index van 2,3%) komt neer op een lastenverzwaring van ongeveer € 43,- op jaarbasis voor een huishouden met een woning op de betaalbare woninggrens.

Ook stelt het college slechts in beperkte mate nieuw beleid voor. Er is onder andere ruimte gezocht voor indexatie van bijzondere bijstandsregelingen, een structurele oplossing voor het behoud van de Blije Dries en de gebiedscoördinatoren vanuit het onlangs vastgestelde participatie- en cocreatiekader. Wel stelt het college voor in 2025 te starten met twee in plaats van de beoogde drie gebiedscoördinatoren, om tot een sluitende begroting 2025 te komen. Daardoor beslaan we in het opstartjaar nog niet geheel Wijchen.

Daarmee blijven we op koers en maken we de financiële uitdaging voor 2026 en verder er nu niet groter op.

Oplossingsrichtingen vanaf 2026

In lijn met het advies van de VNG en de motie van de gemeenteraad ‘regeren is vooruitzien’, is een proces opgestart om te komen tot mogelijke oplossingsrichtingen, mocht de algemene uitkering vanaf 2026 onvoldoende worden opgehoogd.

Het ingezette financiële proces van oplossingsrichtingen is echter niet toereikend om het meerjarenperspectief, met de huidige wettelijke opgaven en ambities, structureel sluitend te krijgen. Om dit te bewerkstelligen stelt het college voor om een vervolgproces te doorlopen richting de meerjarenbegroting van 2026-2029.

Dit proces wordt voorbereid en opgestart in aanloop naar de Perspectiefnota van 2025. Dit geeft ons de tijd om de ontwikkelingen bij het rijk af te wachten onder het motto van de VNG “prepare for the worst and fight for the best”. De inzet van de VNG is nog altijd dat het nieuwe kabinet de balans tussen taken van gemeenten en de benodigde middelen gaat herstellen.

Inhoudelijk richt het college zich op drie vlakken om voldoende maatregelen te vinden:

1. Om het voorzieningenniveau van Wijchen zoveel mogelijk op peil te houden, houden we op voorhand vanaf 2026 rekening met een extra OZB-stijging van 7,5%.
2. We leggen samen met de regiogemeenten een opdracht neer bij onze gemeenschappelijke regelingen. Zij worden gevraagd om scenario’s uit te werken, waarbij de structurele vermindering van gemeentelijke middelen als uitgangspunt wordt gehanteerd.
3. Als laatste vullen we de oplossingsrichtingen van besparingen op bestaand beleid aan uit de Perspectiefnota, en werken deze nader uit tot concrete voorstellen.

Wij zien dit als een proces waarin de ambtelijke organisatie, het college en de gemeenteraad samen optrekken. We bereiden ons op tijd voor. De inzet van het college blijft om de gevolgen voor onze Wijchense samenleving zoveel mogelijk te beperken. En als het toch nodig is te kiezen voor maatregelen die het minst pijn doen, met name voor de kwetsbare groepen. Daarbij blijft het college sturen op het behoud van de financieel gezonde gemeente die we nu zijn, zodat we ook in de toekomst kunnen blijven investeren in de kwaliteit van onze samenleving.

Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Wijchen,

Geert Gerrits, Wethouder financiën