Inleiding
Het risicomanagement in Wijchen onderkent diverse risico categorieën. Naast de financiële risico’s zijn dit bijvoorbeeld ook risico’s met betrekking tot de continuïteit van dienstverlening en bedrijfsvoering, juridische risico’s, politiek-bestuurlijke risico’s en omgevingsrisico’s. Dit kunnen interne en externe risico’s zijn. Niet op elk risico hebben we als gemeente Wijchen evenveel invloed. In de programmabegroting ligt de focus op de risico’s die we in financiële zin lopen.
In deze begroting zijn de benoemde risico’s financieel vertaald en gewogen. Op basis van die weging is het bedrag bepaald dat als ondergrens van de algemene reserve moet gelden. Deze ondergrens wordt bij de vaststelling van een begroting en een jaarrekening opnieuw ter besluitvorming voorgelegd. De specifiek benoemde risico’s zijn hieronder benoemd. Een financiële samenvatting van de risico’s is opgenomen in de risicomatrix in bijlage 1.
Gemeentebegroting
MGR Regio Rijk van Nijmegen
De risico’s zijn in een bijlage bij de begroting van de MGR beschreven. De beschreven risico's hebben betrekking op: 1. wet- en regelgeving en politiek bestuurlijke risico’s; 2. maatschappelijke risico’s; 3. middelen, organisatie, medewerkers en efficiency en 4. Economische risico's. Voor de verdeling van het risico’s naar gemeenten, wordt het aantal inwoners gehanteerd.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
357.000 |
543.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
1 |
1 |
Lopende bouwgrondexploitaties
Bij het opstellen van de MPG 2026 (Meerjaren Perspectief Grondexploitaties) is een nieuwe risicoanalyse gemaakt. Voor een inhoudelijke toelichting hierop verwijzen we naar de vertrouwelijke nota MPG.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
21.045.000 |
21.045.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,12 |
0,12 |
Bouwgrondexploitaties in voorbereiding
Onderstaande bouwgrondexploitaties zijn in voorbereiding. De kosten van deze voorbereidingskredieten worden meegenomen bij het vaststellen van een bouwgrondexploitatie. We nemen hier het risico op dat deze kosten niet verhaald kunnen worden binnen een positieve grondexploitatie, of dat de voorbereiding niet leidt tot het openen van een grondexploitatie in z’n geheel.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Hart van Zuid |
1.179.000 |
1.179.000 |
|
Bijsterhuizen |
300.000 |
300.000 |
|
CPO Hoogbroek Alverna |
30.000 |
30.000 |
|
CPO Niftrik |
50.000 |
50.000 |
|
Financieel risico: |
1.559.000 |
1.559.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,25 |
0,25 |
Bouwleges
We gaan in de begroting uit van ontvangsten in het kader van bouwleges. Structureel ramen we hiervoor ruim € 1 miljoen aan opbrengsten. We nemen hier een risico op, voor het geval dat de begrote bedragen, bijvoorbeeld door uitstel van grote projecten, niet in z’n geheel ontvangen worden.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
200.000 |
200.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,5 |
0,5 |
Gemeentelijk vastgoed algemeen
De gemeente beheert circa 70.000 m² gemeentelijk vastgoed. Dit vastgoed bestaat uit diverse elementen, zoals gebouwen voor sociaal culturele activiteiten, commercieel vastgoed en dienstgebouwen. Het risico op onvoorziene gebreken aan ons vastgoed schatten we in op € 300k. Een inspectierapport heeft aangetoond dat bij het kasteel de situatie stabiel is. Het risico bestond met name voor de toren (2016). Er worden regelmatig deformatiemetingen uitgevoerd. Vanwege de bouwwerkzaamheden aan de kasteellaan is het poortgebouw tijdelijk gestut. Met de constructeur zal worden bepaald wanneer het veilig genoeg is om de stutten te verwijderen.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico gemeentelijk vastgoed: |
300.000 |
200.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,5 |
0,5 |
|
Financieel risico kasteelpoort: |
50.000 |
50.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Algemene uitkering
De uitkering uit het gemeentefonds wordt op basis van de circulaires doorgerekend. Het beeld van de verwachte uitkering kan sterk fluctueren. We houden rekening met een mogelijke onderuitputting op de rijksbegroting, wat direct gevolg heeft op de hoogte van de algemene uitkering voor gemeenten. Dit risico nemen we hier op. Geadviseerd wordt om de onderuitputting BTW compensatiefonds niet te begroten, omdat dit plafond meer bereikt wordt dan in het verleden. Wij bouwen dit in 4 jaar af naar nihil in de begroting. Risico bestaat daarmee dat we in de eerste jaren hierop minder gaan ontvangen.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
400.000 |
250.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,5 |
0,5 |
Werkorganisatie Druten Wijchen
In de jaarrekening van de WDW is de benodigde weerstandscapaciteit becijferd op € 1.323k. Conform verdeelsleutel nemen we hiervan 67,9% op als risico voor Wijchen, omdat de WDW geen eigen vermogen heeft om risico’s op te kunnen vangen. De grootste risico’s komen voort uit ziekteverzuim en AVG.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.323.000 |
1.323.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,68 |
0.68 |
Sociaal domein Jeugd / WMO
De Jeugd / WMO bevatten voor een groot deel openeinderegelingen, waarbij de gemeente verplicht is zorg te leveren. Het risico blijft bestaan dat de zorgvraag hoger blijkt dan aangenomen in de begroting. We schatten het risico in op 5% van de omvang. Omdat de egalisatiereserves voldoende gevuld zijn, kunnen we het risico deels opvangen.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.600.000 |
1.450.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
GGD
De GGD heeft een algemene reserve om haar eigen risico’s te ondervangen. Voor het gedeelte van de risico's die de algemene reserve van de GGD overstijgen, nemen wij ons aandeel in onze risicoparagraaf op. Het bedrag is gebaseerd op inwoneraantal en op deze manier als gewogen risico één op één overgenomen vanuit de GGD begroting. Daarom is hier de wegingsfactor 1 toegekend.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
194.847 |
182.651 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
1 |
1 |
Claims van derden
Juridische procedures
Overige juridische procedures; zoals (bouw-) leges, belastingzaken- en aansprakelijkstellingen. Voor de verzekerde aansprakelijkheidsstellingen is financiële dekking in onze begroting. Voor overige aansprakelijkheidsstellingen en andere bezwaar- en beroepszaken is het risico bepaald op basis van individuele beoordeling van de posten. Om reden van vertrouwelijkheid en om onze positie in de procedures te beschermen, nemen wij hier alleen de totaaluitkomst op.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.439.500 |
1.439.500 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Fiscaliteit
Binnen de gemeente hebben we aandacht voor de fiscale beheersing, waarbij we binnen de belastingwetgeving opereren en bij grote opgaven fiscaal advies inwinnen en afstemming zoeken met de belastingdienst. In brede zin is de gemeente aansprakelijk voor fouten in loonbelastingopgaves, Btw aangiften, opgave Btw compensatiefonds, de VpB en de WKR.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.000.000 |
1.000.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Milieu
Claims van derden waarbij de gemeente op grond van haar handelen aansprakelijk wordt gesteld (stortlocaties en verontreinigingen)
In Wijchen zijn 13 voormalige stortplaatsen bekend. De grootste is de locatie aan de Heumenseweg 80 (Wijchense berg). Hiervoor is in 2026 budget vrijgemaakt voor een gerichte aanpak van de deklaag ten behoeve van het behoud van de recreatieve functie. Het betreft allemaal oude stortplaatsen, van vóór 1987 (jaar inwerkingtreding Wet bodembescherming), het merendeel in eigendom van derden. Gezien de ouderdom van deze stortlocaties is de kans dat de gemeente met succes aansprakelijk wordt gesteld op grond van haar handelen destijds bijzonder klein.
Dit risico in de begroting 2027 is samengevoegd onder het risico Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
0 |
200.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,00 |
0,1 |
Bestaande en nieuwe risico’s i.h.k.v. het Besluit Luchtkwaliteit en Externe Veiligheid.
Woningen die liggen of komen te liggen in de overschrijding van de normen voor luchtkwaliteit, of gelegen zijn in risicocirkels van bedrijven vallend onder het Besluit Externe Veiligheid, kennen mogelijk een lagere waarde voor de OZB. Voorts kan deze wetgeving voor vertraging/afstel van bouwprojecten zorgen. Dit leidt dan tot lagere OZB-opbrengsten. Dit risico achten wij ongewijzigd.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
300.000 |
300.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Aanpak saneringswoningen
Vanaf 2012 is het Rijk verantwoordelijk voor het saneren van woningen die te veel geluidsoverlast ondervinden van spoor en de autosnelwegen A50 en A73. Zij zijn daarmee verantwoordelijk voor het plaatsen van schermen of het treffen van geluidwerende voorzieningen aan deze woningen. Vanaf 1 januari 2024 is de Wet geluidhinder vervallen en wordt de sanering van woningen geregeld via de Omgevingswet en komen alleen woningen langs een gemeentelijke weg met een geluidbelasting boven de grenswaarde van 70 dB voor subsidie van het rijk in aanmerking. Voor woningen met een geluidbelasting van 66 dB tot en met 70 dB bestaat de mogelijkheid tot cofinanciering. Om hoeveel woningen het in de gemeente Wijchen gaat is nu nog niet bekend, hiervoor is nog nader onderzoek nodig.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
100.000 |
100.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Milieu bodemverontreiniging
Hoewel het grootste deel van de Wijchense bodem in kaart is gebracht, blijft er altijd een risico aanwezig dat ergens bodemverontreiniging wordt aangetroffen die niet was voorzien.
Dit risico is samengevoegd onder het risico Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
0 |
100.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,0 |
0,1 |
Onvoorziene en noodzakelijke bodemsanering
Hiermee worden gedoeld op de kosten voor de bodemsaneringen in de volgende situaties:
- illegale dumpingen van bijvoorbeeld drugsafval op gemeentegrond voor zover de kosten niet verhaald kunnen worden op een dader en niet worden vergoed door het Rijk;
- calamiteiten op gemeentegrond, bijvoorbeeld het uitbranden van een auto, waarvan de veroorzaker c.q. eigenaar niet in beeld is;
- calamiteiten waarbij de gemeente/WDW de veroorzaker c.q. eigenaar is;
- oude bodemverontreinigingen op gemeentegrond die op grond van humane risico's of bedreiging drinkwaterwinning moeten worden veiliggesteld of gesaneerd (zogenaamde "toevalsvondsten").
Deze categorie gaat dus niet over bodemsaneringen die onderdeel uitmaken van herinrichting van het openbaar gebied door de gemeente en die alleen noodzakelijk zijn vanwege de herinrichting. Deze saneringen vormen onderdeel van het desbetreffende project.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
150.000 |
0 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,2 |
0,0 |
Uitgeleende gelden en garantstellingen
Verstrekte hypotheken aan ambtenaren
Als onderdeel van het pakket arbeidsvoorwaarden zijn tot 1 januari 2009 hypotheken verstrekt aan medewerkers.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.165.000 |
1.422.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Garanties geldleningen aan woningbouwcorporaties
De gemeente staat garant voor tijdige betaling van rente en aflossing van leningen van woningbouwcorporaties afgesloten in het kader van de Woningwet. Met ingang van 1995 zijn deze risico's overgenomen door de Stichting Waarborgfonds. Deze stichting is de eerste risicodrager. De gemeente treedt uitsluitend op als achtervanger. Wijchen is tot op heden nog niet op een garantstelling aangesproken. Tot op heden zijn alle risico’s binnen het waarborgfonds opgevangen.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
69.642.000 |
69.642.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) . |
0,01 |
0,01 |
Garanties aan derden voor door hen afgesloten leningen
Voor een aantal maatschappelijke instellingen staat de gemeente (al dan niet samen met andere instanties) garant voor relatief hoge bedragen aan aangegane geldleningen.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico sport |
778.000 |
778.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Overig
Crisis algemeen
De afgelopen jaren hebben we te maken gehad met het organiseren van een crisisorganisatie i.v.m. corona en opvang vluchtelingen Oekraïne. Beide situatie hebben om extra inzet gevraagd van gemeenten, waarvoor we ook volledig gecompenseerd zijn. Inmiddels kunnen we spreken van het nieuwe normaal. Maar we laten in z’n algemeenheid wel een bedrag staan voor een mogelijk crisis.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
1.000.000 |
1.000.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,1 |
0,1 |
Databeveiliging
De verdergaande digitale vastlegging van gegevens vraagt om alert te zijn op de risico’s die automatisering met zich meebrengt. Op basis van het vastgestelde Informatieveiligheidsbeleid werken we verder aan de realisatie van alle te nemen stappen. Daarnaast streven we ernaar te voldoen aan de AVG. We nemen hier het risico op voor schendingen van de privacy, datalekken of cyberincidenten en de mogelijke claims daardoor.
|
|
Begroting 2026 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
250.000 |
250.000 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,25 |
0,25 |
AVG
Op het moment dat er een incident plaatsvindt met overtreding van de AVG kan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een boete opleggen. De kans daarop is klein. De AP gaat in geval van een datalek eerst in gesprek met partijen voordat een officieel onderzoek wordt gestart. Als er eventueel een officieel onderzoek wordt gestart hoeft dat niet te leiden tot een boete. Een boete opleggen gebeurt alleen in het uiterste geval. De boete kan oplopen tot 4% van de “wereldwijde” omzet met een maximum van € 20mln.
|
|
Begroting 2027 |
Jaarrekening 2025 |
|
Financieel risico: |
6.000.000 |
0 |
|
Wegingsfactor: (tussen 0,00 en 1,00) |
0,10 |
0 |