Meerjarenraming
In de Perspectiefnota 2026 is aan de raad een beeld geschetst van het meerjarenperspectief. Op grond van dat perspectief is deze begroting verder opgesteld. In de volgende tabellen worden de mutaties vanaf de begroting 2026, naar de Perspectiefnota, tot de Programmabegroting 2027-2030 weergegeven.
Hierbij maken we onderscheid in het structurele perspectief (tabel 1) en het incidentele perspectief, inclusief winstnemingen bouwgrond (tabel 2). In tabel 3 leidt dit tot het totale meerjarenperspectief.
Tabel 1: Structureel perspectief
Structurele begroting (x €1.000)
Tabel 2: Incidenteel perspectief
Incidentele begroting (x €1.000)
Tabel 3: Totaal begrotingsresultaat
Begroting (x € 1.000)
Toelichting mutaties
Hieronder lichten we de mutaties ten opzichte van de actuele begroting kort toe, of verwijzen we naar de plaatst in deze begroting, waar dit verder uitgewerkt is.
Gemeentefonds
In deze septembercirculaire wordt een actueel beeld geschetst van de financiële kaders, gebaseerd op de Miljoenennota 2027 van het Rijk. De circulaire is in belangrijke mate een financieel-technisch document.
Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. De ontwikkeling ervan bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. In de septembercirculaire zijn met name mutaties als gevolg van wijzigingen in de rijksuitgaven verwerkt. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De mededelingen zijn steeds onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring.
De doorrekening van de septembercirculaire laat voor alle jaren een voordeel zien ten opzichte van de meicirculaire 2026.
In deze septembercirculaire 2026 is een nieuwe raming voor het volumeaccres 2027 en verdere jaren opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) door het Centraal Planbureau. Het volume accres van het gemeentefonds is vanaf 2024 gekoppeld aan het 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp (t-9 t/m t-2), waardoor het gemeentefonds minder schommelt. In totaal zijn de volumebijstellingen marginaal.
Verder is het loon– en prijs accres aangepast aan de nieuwe macro economische cijfers. Voor de jaren 2027 en verder is de raming voor de prijs bbp bijgesteld. Voor 2027 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld met 0,6%. Voor de overige jaren zijn er geen bijstellingen ten opzichte van de meicirculaire 2026.
Afrekening ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds 2026
Het BTW-compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2026 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,7 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname. Omdat geconstateerd wordt dat gemeenten het plafond steeds meer bereiken, is geadviseerd om in de berekening van de algemene uitkering geen stelpost meer op te nemen voor een structurele teruggave wanneer gemeenten onder het plafond blijven. We laten de stelpost in de komende jaren teruglopen naar nihil.
| Bedragen x €1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |
|---|---|---|---|---|---|
|
A |
Meicirculaire 2026 |
96.555 |
95.086 |
95.977 |
100.292 |
|
B |
Septembercirculaire 2026 |
97.153 |
95.463 |
96.469 |
100.766 |
|
C |
Resultaat |
598 |
377 |
492 |
474 |
|
D |
Taakmutaties: |
-395 |
-279 |
-293 |
-418 |
|
D1 |
Wet versterking regie volkshuisvesting |
-134 |
-139 |
-143 |
-149 |
|
D2 |
Openbare bibliotheken |
-128 |
0 |
0 |
0 |
|
D3 |
IBO Problematische schulden |
-37 |
-37 |
-37 |
-37 |
|
D4 |
Indexering budgetten |
-96 |
-100 |
-110 |
-229 |
|
D5 |
Lijkbezorging |
0 |
-3 |
-3 |
-3 |
|
E |
Vrij besteedbaar saldo (C -/-D) |
203 |
98 |
199 |
56 |
D1) Wet Versterking regie volkshuisvesting
Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden. Vastgesteld is dat deze werkzaamheden financiële gevolgen hebben voor gemeenten (en provincies) in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. In deze circulaire worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld.
Naar aanleiding van de inzichten over de opgave op het gebied van wonen met zorg moeten gemeenten eveneens hun Wmo-beleidsplan bijstellen om aan te geven hoe ze in samenwerking met aanbieders zorgdragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning). Gemeenten moeten in hun Wmo-beleidsplan aangeven hoe ze in samenwerking met aanbieders zorgdragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning).
D2) Openbare bibliotheken
Vanaf 2025 hebben gemeenten een wettelijke zorgplicht voor de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage ontvangen via het gemeentefonds. In de periode tussen specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen gemeenten een decentralisatie-uitkering om zich op de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Via deze septembercirculaire ontvangen gemeenten een bijdrage voor 2027.
D3) Aanpak problematische schulden
Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden aan te pakken. Voor 2026 zijn de middelen eerder al overgemaakt naar het gemeentefonds.
D4) Aanpassing prijsindex
Via de septembercirculaire 2026 is de prijsindex voor 2027 aangepast t.o.v. de meicirculaire 2026. De index voor 2027 is verhoogd van 2,5% naar 3,1%. De verhoging van de index is meegenomen in de berekening van de algemene uitkering (opbrengstenkant). Het effect van de verhoogde index aan de kostenkant verwerken nu ook in onze begroting.
D5) Lijkbezorging
De invoering van het wetvoorstel Wet bestemming lichaam van overledenen (Wblo) is voorzien op 1 januari 2028 (zie paragraaf 2.2.16 van de meicirculaire 2026). Er zijn twee artikelen van het wetsvoorstel Wblo aangepast en dit leidt vanaf 2028 tot aanvullende structurele kosten voor gemeenten. Het betreft de kosten die samenhangen met de schouw (artikel 7 Wblo), en de vaststelling van de identiteit van de overledene (artikel 17 Wblo). Het gaat derhalve om een jaarlijks bijdrage van € 1,1 miljoen vanaf 2028.
Jeugdzorg
De doorrekening van het zorggebruik in de jeugdzorg leidt tot een uitzetting in de eerste twee jaar en een besparing vanaf 2029 op bestaand beleid. De effecten van de hervormingsagenda hebben we onder nieuw beleid opgenomen. In Programma 6 staan we hier in het thema jeugdzorg uitgebreid bij stil.
WMO
De doorrekening van het zorggebruik in de WMO leidt tot een kleine besparing op bestaand beleid. De effecten van de hervormingsagenda hebben we onder nieuw beleid opgenomen. In Programma 6 staan we hier in het thema WMO uitgebreid bij stil.
BUIG
De doorrekening van de uitkering laat een klein nadeel zien, voornamelijk vanwege een aanpassing op de vangnetuitkering.
Kapitaallasten
Vooral vanwege latere vervangingsinvesteringen in onze openbare straatverlichting, zien we een voordeel op de kapitaallasten. Dit loopt af richting bijna nihil.
OZB
Op basis van de Munitax rapportage van juli stellen we de verwachte OZB inkomsten bij. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een hoger volume aan totale WOZ waarden. We worden hier ook op gekort binnen de algemene uitkering. Per saldo is dat ongeveer neutraal.
Effect kostenverdeelstaat tarieven en leges
De doorrekening van onze tarieven heeft een effect op het begrotingsresultaat vanwege een verschuiving in urentoerekening, lagere toerekening van belastingoplegging (BSR) en hogere extracomptabel toerekenbare overhead en BTW.
Rente
Op basis van de huidige liquiditeitsprognose hebben we het verwachte verloop van onze leningportefeuille bijgesteld, met de daaruit volgende rentelasten.
Vrijval inzet surplus algemene reserve
In de Perspectiefnota hadden we een bedrag van € 200.000 opgenomen ter afdekking van het structureel begrotingstekort in 2027. Met voorliggende cijfers is deze inzet niet meer benodigd. We mogen jaarlijks 10% van het surplus van de algemene reserve inzetten (het verschil tussen de hoogte van de algemene reserve en de benodigde weerstandscapaciteit uit ons risicoprofiel). Een eventueel tekort kunnen we daarmee tijdelijk opvangen, maar is voor 2027 dus niet benodigd.
Nieuw / overige posten bestaand beleid
Voor een toelichting op de overige posten nieuw en bestaand beleid verwijzen we naar de bijlagen.